Les over 3 De nieren

Leerdoelen

•Je kunt de ligging en de onderdelen van de nieren en urinewegen benoemen en hun functies uitleggen.

•Je kunt de route van urine door het uitscheidingsstelsel beschrijven.

•Je kunt uitleggen hoe de nieren de samenstelling van het inwendige milieu constant houden.

•Je kunt verklaren hoe de wateropname de kleur en concentratie van urine beïnvloedt.

De ligging en bouw van de nieren

De nieren liggen boven in de buikholte, net achter de lever en de maag. Ze spelen een cruciale rol bij het zuiveren van het bloed. Via de nierslagaders stroomt zuurstofrijk bloed naar de nieren toe. Dit bloed bevat ook overtollige stoffen en schadelijke afvalstoffen die uit het lichaam verwijderd moeten worden. Nadat de nieren het bloed hebben gefilterd, stroomt het gezuiverde bloed via de nieraders weer weg.

De interne structuur van een nier

Als we kijken naar een lengtedoorsnede van een nier, kunnen we deze opdelen in drie belangrijke gebieden:

•De nierschors: de buitenste laag van de nier.

•Het niermerg: de laag die binnen de nierschors ligt. In zowel de nierschors als het niermerg vindt de uitscheiding van overtollig water en afvalstoffen plaats.

•Het nierbekken: de centrale holte waar de gevormde urine wordt verzameld.

Productie en afvoer van urine

De nieren filteren voortdurend afvalstoffen uit het bloed. De belangrijkste afvalstoffen die worden verwijderd zijn overtollige zouten, ureum (een afbraakproduct van eiwitten) en onwerkzaam gemaakte schadelijke stoffen. Dit mengsel van water en uitgescheiden afvalstoffen noemen we urine. De afvoer van urine verloopt via een vast traject:

1.De urine wordt geproduceerd in de nierschors en het niermerg.

2.De urine verzamelt zich in de nierbekkens.

3.Vanuit de nierbekkens stroomt de urine door de urineleiders naar de urineblaas.

4.In de urineblaas wordt de urine tijdelijk opgeslagen, zodat je niet constant hoeft te plassen.

5.Ten slotte wordt de urine via de urinebuis uit het lichaam afgevoerd.

Regulatie van het inwendige milieu

De nieren hebben een belangrijke regelende functie: ze zorgen ervoor dat de samenstelling van het inwendige milieu constant blijft. Dit betekent dat de hoeveelheid water, zouten en afvalstoffen in je bloedplasma binnen gezonde grenzen wordt gehouden. De samenstelling van je urine is hierdoor niet altijd hetzelfde:

•Als je veel drinkt, bevat je bloed veel water. De nieren scheiden dit overtollige water uit, waardoor de urine sterk wordt verdund en lichtgeel van kleur is.

•Als je weinig drinkt of veel zweet, houden de nieren water vast. De urine bevat dan minder water, waardoor de gele kleurstof geconcentreerd is en de urine donkergeel van kleur wordt.

•Als het gehalte aan ureum in het bloedplasma te hoog is, scheiden de nieren extra veel ureum uit om de balans te herstellen.