Les over 5 Hart- en vaatziekten

Leerdoelen

•Je kunt de gevolgen van hart- en vaatziekten noemen.

•Je kunt uitleggen hoe een hoge en lage bloeddruk ontstaan en welke klachten ze veroorzaken.

•Je kunt het ontstaan en de gevolgen van slagaderverkalking beschrijven.

•Je kunt uitleggen hoe een hartinfarct ontstaat en hoe de symptomen tussen mannen en vrouwen verschillen.

•Je kunt beschrijven wat een hartritmestoornis is en waardoor deze kan worden veroorzaakt.

•Je kunt aangeven hoe je de kans op hart- en vaatziekten kunt verkleinen door een gezonde leefstijl.

Wat zijn hart- en vaatziekten?

Hart- en vaatziekten is de verzamelnaam voor alle ziekten die te maken hebben met het hart of met de bloedvaten. Dit is een groot gezondheidsprobleem waarvoor dagelijks veel mensen in het ziekenhuis worden opgenomen.

Hoge en lage bloeddruk

De kracht waarmee het hart bloed door het lichaam pompt, is de bloeddruk. Deze is niet bij iedereen hetzelfde:

•Bij een lage bloeddruk wordt het bloed met te weinig kracht rondgepompt. Dit komt niet zo vaak voor. Klachten die hierbij horen zijn hoofdpijn, duizeligheid en flauwvallen.

•Bij een hoge bloeddruk wordt het bloed met een te grote kracht door de bloedvaten gepompt. Dit is op zichzelf geen ziekte, maar het vergroot wel de kans op het krijgen van hart- en vaatziekten. In het begin merk je hier vaak niets van, maar op den duur kan het leiden tot hoofdpijn, misselijkheid, kortademigheid en beschadiging van organen en bloedvaten.

Slagaderverkalking

Gezonde bloedvaten hebben een gladde binnenwand waar het bloed makkelijk doorheen stroomt. Wanneer de wand beschadigd raakt, wordt deze ruwer. Het lichaam probeert deze beschadiging te herstellen met witte bloedcellen. Deze witte bloedcellen nemen echter ook vetten, zoals cholesterol, en kalk op. Wanneer deze vetten en kalk zich ophopen in de wand van de bloedvaten, spreken we van slagaderverkalking. Hierdoor gebeurt het volgende met de slagaders:

•Ze worden steeds nauwer, waardoor er minder bloed doorheen kan stromen.

•Ze worden stijver en verliezen hun elasticiteit.

•De bloeddruk stijgt hierdoor verder.

Cholesterol is een belangrijk vet dat het lichaam nodig heeft voor bijvoorbeeld de celmembranen. Als je echter te veel ongezonde voeding met verzadigd vet eet, stijgt het cholesterolgehalte in het bloed, wat de kans op slagaderverkalking sterk vergroot.

Het hartinfarct

Wanneer een kransslagader (de slagader die de hartspier zelf van zuurstof en voedingsstoffen voorziet) of een aftakking daarvan verstopt raakt door slagaderverkalking, krijgt een deel van de hartspier geen zuurstof meer. Dit deel kan daardoor afsterven. Dit noem je een hartinfarct of een hartaanval. Als een groot deel van de hartspier afsterft, kan dit dodelijk zijn. Bij een klein hartinfarct raakt slechts een kleine aftakking verstopt, waardoor een ander deel van de kransslagader de taak tijdelijk kan overnemen. De patiënt moet dan meestal een paar weken rust houden. De symptomen van een hartinfarct verschillen duidelijk tussen mannen en vrouwen:

•Mannen ervaren meestal een hevige pijn op de borst en benauwdheid.

•Vrouwen hebben vaker last van pijn in de rug of kaak, ernstige vermoeidheid, kortademigheid en een onrustig gevoel.

De kans op een hartinfarct neemt toe naarmate je ouder wordt, omdat de kransslagaders in de loop der jaren steeds verder verstopt kunnen raken.

Hartritmestoornissen

Het aantal hartslagen per minuut noemen we het hartritme. Bij een hartritmestoornis is dit ritme verstoord. Het hart trekt dan niet meer regelmatig samen, of een deel van het hart trekt niet goed meer samen. Hierdoor stroomt het bloed onregelmatig of kan de bloedstroom zelfs even stilvallen. Hartritmestoornissen kunnen onder andere worden veroorzaakt door langdurige stress.

Oorzaken en preventie van hart- en vaatziekten

Er zijn verschillende factoren die de kans op hart- en vaatziekten vergroten. Sommige factoren heb je zelf in de hand, andere niet:

•Erfelijke aanleg: Sommige mensen hebben genetisch een grotere kans op bijvoorbeeld een verhoogd cholesterolgehalte.

•Ongezonde leefstijl: Te veel cholesterol of glucose in het bloed beschadigt de aders. Ook het drinken van veel alcohol in korte tijd kan direct leiden tot hartritmestoornissen.

•Overgewicht: Vooral veel buikvet zorgt voor een hogere druk op de bloedvaten rondom de organen, wat leidt tot een hoge bloeddruk.

•Roken: Nicotine beschadigt de binnenwand van de bloedvaten rechtstreeks en verhoogt bovendien de bloeddruk.

•Te weinig beweging: Dit vergroot de kans op slagaderverkalking. Let op: ook plotselinge, te zware inspanning kan gevaarlijk zijn voor mensen die normaal weinig bewegen.

•Stress: Langdurige stress zorgt ervoor dat het hart constant sneller klopt dan nodig is, wat kan leiden tot een infarct of ritmestoornissen.

Je kunt de kans op hart- en vaatziekten dus aanzienlijk verkleinen door gezond te leven: niet te roken, matig te zijn met alcohol, gezond en gevarieerd te eten (met weinig zout en verzadigd vet), voldoende te bewegen en langdurige stress te vermijden.