Les over 4 Het hart

Leerdoelen

•Je kunt de delen en functies van het hart en de aansluitende bloedvaten noemen.

•Je kunt de werking van de hartkleppen en de halvemaanvormige kleppen uitleggen.

•Je kunt de drie fasen van het verloop van een hartslag beschrijven.

•Je kunt uitleggen hoe de harttonen ontstaan.

Bouw en ligging van het hart

Het hart is een holle spier die je hele leven lang bloed door je lichaam pompt. Als je in rust bent, klopt je hart ongeveer zeventig keer per minuut.

Ligging van het hart

Het hart is ongeveer zo groot als je vuist. Het ligt in de borstholte, in het midden links achter het borstbeen. Hier wordt het goed beschermd door de ribben en het borstbeen.

Bouw van het hart

Het hart bestaat uit twee helften: een linkerhelft en een rechterhelft. Tussen deze helften zit een scheidingswand die de harttussenwand wordt genoemd. Iedere harthelft bestaat uit twee delen: een boezem en een kamer.

•De boezem: de bovenste delen die als een soort zakjes op de kamers liggen. We onderscheiden de rechterboezem en de linkerboezem.

•De kamer: de onderste delen van het hart. We onderscheiden de rechterkamer en de linkerkamer.

De kamers hebben een dikkere, meer gespierde wand dan de boezems. Dit komt doordat de kamers het bloed met veel kracht verder weg moeten pompen, wat meer kracht kost en dus een dikkere spierlaag vereist.

Kransvaten

Het hart heeft zelf ook zuurstof en voedingsstoffen nodig om te kunnen werken. Rondom de buitenkant van het hart lopen daarom speciale bloedvaten:

•De kransslagaders: deze voorzien de hartspier van zuurstofrijk bloed en voedingsstoffen.

•De kransaders: deze voeren afvalstoffen weer af van de hartspier.

Bloedstroom door het hart

Het bloed stroomt via een vaste route door het hart:

1.Zuurstofarm bloed uit het lichaam stroomt via de holle aders de rechterboezem in.

2.Tegelijkertijd stroomt zuurstofrijk bloed uit de longen via de longaders de linkerboezem in.

3.Wanneer de boezems samentrekken, pompen ze het bloed naar de kamers. Het bloed stroomt van de rechterboezem naar de rechterkamer, en van de linkerboezem naar de linkerkamer.

4.Wanneer de kamers samentrekken, pompen ze het bloed de slagaders in. Vanuit de rechterkamer stroomt het bloed naar de longslagader. Vanuit de linkerkamer stroomt het bloed de aorta in.

De werking van de kleppen

Om te zorgen dat het bloed in de juiste richting blijft stromen en niet terugloopt, bevat het hart verschillende kleppen:

•Hartkleppen: deze kleppen bevinden zich tussen de boezems en de kamers. Ze zijn open als de boezems het bloed naar de kamers pompen. Zodra de kamers samentrekken om het bloed weg te pompen, worden de hartkleppen dichtgedrukt. Hierdoor kan er geen bloed terugstromen van de kamers naar de boezems.

•Halvemaanvormige kleppen: deze kleppen bevinden zich tussen de kamers en de slagaders (tussen de rechterkamer en de longslagader, en tussen de linkerkamer en de aorta). Ze gaan open als de kamers het bloed wegpompen, en sluiten direct daarna zodat het bloed niet terug kan stromen in de kamers.

De drie fasen van een hartslag

De werking van het hart verloopt in een cyclus van drie opeenvolgende fasen:

1.samentrekken van de boezems: De boezems trekken tegelijkertijd samen en pompen het bloed naar de ontspannen kamers. De hartkleppen zijn geopend en de halvemaanvormige kleppen zijn gesloten.

2.samentrekken van de kamers: De kamers trekken tegelijkertijd samen. De hartkleppen sluiten om terugstroom naar de boezems te voorkomen. De halvemaanvormige kleppen gaan open, waardoor het bloed de longslagader en de aorta in stroomt.

3.hartpauze: Zowel de boezems als de kamers zijn ontspannen. De halvemaanvormige kleppen sluiten om terugstroom te voorkomen. Bloed stroomt vanuit de holle aders en longaders de boezems in, en de hartkleppen zijn geopend. Hierna begint de cyclus opnieuw.

Harttonen

Als een arts met een stethoscoop naar je hart luistert, hoort hij per hartslag twee geluiden. Dit noemen we de harttonen:

•De eerste harttoon ontstaat door het dichtslaan van de hartkleppen.

•De tweede harttoon ontstaat door het dichtslaan van de halvemaanvormige kleppen.

Door naar deze harttonen te luisteren, kan een arts horen of de kleppen goed werken.