Les over 3 De ogen

Leerdoelen

•Je kunt de uitwendige onderdelen van het oog benoemen en hun beschermende functies uitleggen.

•Je kunt de inwendige onderdelen van het oog en de drie lagen van de oogwand beschrijven.

•Je kunt uitleggen hoe het oog traanvocht produceert, verspreidt en afvoert.

•Je kunt de functies van de lens, het netvlies, de gele vlek en de blinde vlek bij het zien verklaren.

Uitwendige bouw van de ogen

De gezichtszintuigen bevinden zich in de ogen. De ogen liggen goed beschermd in de oogkassen van de schedel. In deze oogkassen zitten verschillende oogspieren aan het oog vast. Met deze spieren kun je de ogen in allerlei richtingen draaien. Tussen het oog, de oogkas en de oogspieren ligt vetweefsel dat schokken opvangt. Aan de buitenkant van het oog zijn verschillende beschermende delen zichtbaar. De wenkbrauwen zorgen ervoor dat zweet of ander vocht langs je ogen loopt en er niet in stroomt. De wimpers beschermen de ogen tegen vuil en te fel licht. Het witte gedeelte van het oog is het harde oogvlies. Dit is een stevig, dik vlies dat het oog beschermt. Het gekleurde gedeelte van het oog heet de iris, ook wel het regenboogvlies genoemd. In de iris zit een ronde, zwarte opening: de pupil. Over de iris en de pupil heen ligt het doorzichtige hoornvlies, dat licht doorlaat in het oog. Aan de bovenkant van het oog liggen de traanklieren, die traanvocht produceren. Bij het knipperen verspreiden de oogleden dit vocht over het oog. Traanvocht beschermt het hoornvlies tegen uitdroging en spoelt vuil en prikkelende stoffen weg. In de ooghoeken zitten twee kleine openingen die leiden naar de traanbuizen. Via deze buizen wordt het overtollige traanvocht afgevoerd naar de neusholte.

Inwendige bouw van de ogen

De wand van het oog is opgebouwd uit drie verschillende lagen. De buitenste laag is het harde oogvlies, dat aan de voorkant overgaat in het doorzichtige hoornvlies. De middelste laag is het vaatvlies. Dit vlies bevat veel bloedvaten die het oog voorzien van voeding en zuurstof. Aan de voorkant gaat het vaatvlies over in de iris. De binnenste laag van de oogwand is het netvlies. In dit vlies liggen de zintuigcellen die geprikkeld worden wanneer er licht op valt. De zintuigcellen geven dan impulsen af die via de oogzenuw naar de hersenen worden gestuurd. Achter de iris en de pupil bevindt zich de lens. Rondom de lens liggen kringspieren. Samen met het hoornvlies zorgen de kringspieren en de lens ervoor dat het licht zo wordt afgebogen dat je scherp kunt zien. Het binnenste van het oog is voor het grootste deel gevuld met een geleiachtige massa: het glasachtig lichaam. Dit lichaam zorgt voor de juiste druk in het oog en helpt om het netvlies stevig op zijn plaats te houden. Tussen het glasachtig lichaam en het netvlies lopen bloedvaten. Op het netvlies bevinden zich twee bijzondere plekken:

•De gele vlek: dit ligt in het centrum van het netvlies. Hier liggen de meeste zintuigcellen bij elkaar, waardoor je met dit deel het scherpst kunt zien.

•De blinde vlek: dit is de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat en naar de hersenen loopt. Op deze plek liggen geen zintuigcellen, waardoor je hier niet mee kunt waarnemen.