Les over 16.2 Aandelenkapitaal

Leerdoelen

•Je kunt de begrippen geplaatst aandelenkapitaal, aandeel, nominale waarde, emissiekoers en beurskoers omschrijven.

•Je kunt de garantiefunctie van het eigen vermogen uitleggen.

•Je kunt het verschil tussen maatschappelijk en geplaatst aandelenkapitaal verklaren.

Het aandelenkapitaal en de garantiefunctie

Het aandelenkapitaal (of aandelenvermogen) vormt een belangrijk onderdeel van het eigen vermogen van een besloten vennootschap (bv) of naamloze vennootschap (nv). Het eigen vermogen is permanent vermogen, wat betekent dat de onderneming hier blijvend over kan beschikken. Dit staat in tegenstelling tot vreemd vermogen, dat een onderneming altijd na verloop van tijd moet aflossen. Naarmate het eigen vermogen van een onderneming groter is, kan zij gemakkelijker vreemd vermogen aantrekken. Het eigen vermogen vormt namelijk een buffer om mogelijke verliezen op te vangen. Dit noemt men de garantiefunctie van het eigen vermogen. Een bv of nv komt aan aandelenkapitaal door aandelen uit te geven. Dit noemt men emitteren: het plaatsen of verkopen van aandelen. Een aandeel is een bewijs van deelname in het eigen vermogen van een bv of nv.

Nominale waarde, beurskoers en emissiekoers

Bij een aandeel is er meestal een verschil tussen de nominale waarde en de koerswaarde:

•Nominale waarde: het bedrag dat op het aandeel staat gedrukt. Nv's kunnen aandelen uitgeven met verschillende nominale waarden, zoals € 100, € 25, € 10 of € 1.

•Beurskoers: het bedrag dat je op de effectenbeurs voor het aandeel moet betalen als je het wilt kopen. Deze prijs komt tot stand door vraag en aanbod en kan hoger of lager zijn dan de nominale waarde.

De beurskoers verandert voortdurend en wordt beïnvloed door diverse factoren:

•het beursklimaat, zoals de afweging tussen aandelen en obligaties bij een hoge marktrente;

•de economische actualiteit en de algemene marktstijging of -daling;

•nationale en internationale toekomstverwachtingen;

•de verhandelbaarheid en beweeglijkheid (volatiliteit) van het aandeel;

•financieel en niet-financieel bedrijfsnieuws, zoals nieuwe uitvindingen, juridische procedures of de bekendmaking van jaarcijfers.

Wanneer een nv haar aandelenkapitaal wil uitbreiden, besluit zij tot een emissie van nieuwe aandelen. De prijs waartegen beleggers deze nieuwe aandelen kunnen kopen, heet de emissiekoers. De factoren die effect hebben op de beurskoers beïnvloeden ook de emissiekoers. De emissiekoers ligt altijd dicht bij de beurskoers. Als de emissiekoers namelijk te hoog ligt ten opzichte van de beurskoers, kopen beleggers hetzelfde aandeel liever op de beurs en zal de emissie mislukken.

Maatschappelijk, ongeplaatst en geplaatst aandelenkapitaal

Bij een nv onderscheidt men de volgende vormen van aandelenkapitaal:

•Maatschappelijk aandelenkapitaal (ook wel statutair aandelenkapitaal): het totaalbedrag dat de nv aan nominaal aandelenkapitaal nodig denkt te hebben en het maximumbedrag dat zij aan aandelen mag uitgeven. Dit bedrag staat vastgelegd in de statuten. Om meer aandelen uit te kunnen geven, moet de nv eerst de statuten wijzigen.

•Ongeplaatst aandelenkapitaal (aandelen in portefeuille): het bedrag van de niet-uitgegeven aandelen.

•Geplaatst aandelenkapitaal: het nominale bedrag van de werkelijk uitgegeven aandelen. Dit is gelijk aan het maatschappelijk aandelenkapitaal verminderd met het ongeplaatst aandelenkapitaal.

Op de balans staat onder de post 'Aandelenkapitaal' meestal het geplaatst aandelenkapitaal vermeld.